ผ้าย้อมดิน ถิ่นครูบา
น้ำมันเขียวนิล
น้ำมันเขียวนิล เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของไทย เป็นการนำสิ่งที่มีคุณค่าทางธรรมชาติมาทำการบำบัดรักษาสุขภาพของคนในชุมชนให้มีสุขภาวะที่ดี โดยผู้ถือปฏิบัติได้นำสมุนไพรในท้องถิ่นมาปรุงเป็นยารักษาโรค ส่วนต่าง ๆ ของสมุนไพรที่ใช้ ได้แก่ ราก ลำต้น หัว แก่น เปลือก ใบ ผล เกสร ดอก สูตรยาหรือตำรับยาแต่ละขนานก็จะใช้พืชแต่ละชนิดแตกต่างกันไป ...อ่านเพิ่มเติม
งานปอยหลวง งานบุญที่ยิ่งใหญ่ของคนภาคเหนือ เพื่อเป็นการจัดฉลองที่ยิ่งใหญ่ของวัด ซึ่งในวันนี้จะพามารู้จักกับงานปอยหลวงของวัดบ้านเวียงหนองล่อง ที่จัดขึ้นในระหว่างวันที่ 25 - 27 พฤษภาคม 2566 ที่ผ่านมา ซึ่งตรงกับวันขึ้น 8 ค่ำ เดือน 7 เพื่อฉลองศาลาการเปรียญ กุฏิรับรองสงฆ์ กำแพง สิงห์ และห้องน้ำของวัดบ้านเวียงหนองล่อง
คำว่า “ ปอย ” มาจากคำว่า ปเวณี หมายถึง งานฉลองรื่นเริง หรืองานเทศกาลที่จัดขึ้น ส่วนคำว่า “ หลวง ” หมายถึง ยิ่งใหญ่ ดังนั้น คำว่า “ ปอยหลวง ” จึงหมายถึง งานฉลองที่ยิ่งใหญ่ หรือ งานฉลองที่ใหญ่่โตมากซึ่งจะเป็นการฉลองถาวรวัตถุของวัด หรือ ลองสิ่งก่อสร้างที่ประชาชนช่วยกันทำขึ้นเพื่อประโยชน์แก่สาธารณะ ประเพณีปอยหลวงมักจัดขึ้นในช่วงเวลาจากเดือน 5 จนถึงเดือน 7 เหนือ (ตรงกับเดือนกุมภาพันธ์ ถึงเดือนเมษายน หรือ เดือนพฤษภาคมของทุกปี) ระยะเวลาประมาณ 3-7 วัน ประเพณีงานปอยหลวงเป็นงานทำบุญเพื่อเฉลิมฉลองศาสนสมบัติต่าง ๆ เพื่อให้เกิดอานิสงส์แก่ตนและครอบครัว ถือว่าได้บุญกุศลแรงมาก ...อ่านเพิ่มเติม
ประวัติภูมิปัญญา
นายสนิท ทอสาร อายุ 78 ปี อาศัยอยู่ บ้านเลขที่ 14 หมู่ที่ 8 บ้านบ่อคาว ต.บ้านเรือน อ.ป่าซาง จ.ลำพูน ผู้เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการทำโคมยี่เป็งหรือโคมล้านนา ได้สืบทอดภูมิปัญญาด้านศิลปกรรม วัฒนธรรม เทคนิคการทำโคมล้านนา มาจากบรรพบุรุษ โดยจะมีการรวมกลุ่มกันประดิษฐ์โคมในลักษณะต่างๆ ในช่วงก่อนจะถึงเทศกาลลอยกระทง เพื่อเตรียมใช้ในการจุดผางประทีปบูชาที่วัดในวันเพ็ญเดือนยี่ โดยการแขวนใส่ค้างโคมบูชาตามพระธาตุเจดีย์ แขวนไว้หน้าวิหาร กลางวิหาร นอกจากนี้ พ่อสนิท ทอสาร ยังเป็นวิทยากรในการถ่ายทอดองค์ความรู้การทำโคมล้านนาแก่สมาชิกภายในชุมชนและเยาวชนรุ่นใหม่อีกด้วย ...อ่านเพิ่มเติม
ประวัติ ความเป็นมา
ความหลากหลายของเครื่องจักสานในภาคต่าง ๆ นั้น มีมากมาย หลายชนิด มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นของตนเอง ลักษณะเฉพาะของท้องถิ่นจักสานเหล่านั้น สะท้อนให้เห็นสภาพภูมิศาสตร์ของแต่ละท้องถิ่น สภาพของการดำรงชีวิต ขนบธรรมเนียมประเพณี ความเชื่อ ตลอดจนถึงการนับถือศาสนาของชุมชนที่ผลิตการจักสานนั้น
การจักสานงานศิลป์จากไม้ไผ่เป็นอีกหัตถกรรมหนึ่งที่บ่งบอกถึงภูมิปัญญาท้องถิ่น มีคุณค่าทางศิลปะและความงามของการจักสาน มีรูปทรง โครงสร้าง และลวดลายที่สามารถบอกความเป็นเอกลักษณ์ของชุมชนได้เป็นอย่างดี ไม่ไผ่หาได้ง่ายไม่ต้องซื้อหา เป็นการใช้วัสดุจากธรรมชาติได้ประโยชน์สูงสุด นอกจากจะเป็นการใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์สูงสุด นอกจากจะเป็นการใช้เวลาให้เป็นประโยชน์แล้วยังมีส่วนช่วยสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นเพิ่มรายได้ ...อ่านเพิ่มเติม
ประวัติความเป็นมา
งานผ้าทอ จากภูมิปัญญา ในพื้นที่ บ้านห้วยไร่ หมู่ 8 ตำบลตะเคียนปม อำเภอทุ่งหัวช้าง จังหวัดลำพูน
“ทีสะคา”ผ้าทอกะเหรี่ยง แปลว่า บ้านห้วยไร่ เป็นหมู่บ้านเล็กๆ ที่นำผ้าทอมาย้อมสีธรรมชาติ 100% แบบภูมิปัญญาดั้งเดิม การทอผ้าผสมผสานดีไซน์ใหม่ๆจนเกิดเป็นแบรน์ที่ชื่อว่า – ที – สะ – คา – ... อ่านเพิ่มเติม
จักสานไม้ใผ่
งานจักสานไม้ไผ่ เกิดขึ้นโดยการใช้ไม้ไผ่นำมาจัก ผ่า ฉีกให้เป็นเส้นบาง ๆ แล้วนำมาขัด สาน สอด ไขว้ ขึ้นโครงเป็นรูปทรงทำเป็นภาชนะ เป็นเครื่องมือเครื่องใช้ จัดเป็นงานศิลปหัตถกรรมและหัตถกรรมพื้นบ้านที่มีความผูกพันและอยู่คู่กับวิถีชีวิตของคนไทยมาอย่างยาวนาน แสดงได้ถึงวัฒนธรรมและภูมิปัญญาบรรพบุรุษ มีการสืบทอดกันมาแต่โบราณ มีอยู่ในทุกภาคของประเทศ ด้วยเป็นทั้งหัตถกรรมที่เป็นของใช้ในในครัวเรือนและชีวิตประจำวันจนถึงเป็นอาชีพที่เป็นแหล่งรายได้อีกด้วยการสร้างสรรค์งานจักสานไม้ไผ่ต้องใช้ทั้งภูมิปัญญาความประณีต ความละเอียดอ่อน และทักษะฝีมือเชิงช่าง ตั้งแต่การรู้จักคุณสมบัติของไม้ไผ่แต่ละชนิดที่มีความเหมาะสมกับการนำมาใช้ประโยชน์ในการจักสาน การเตรียมเส้นเพื่อการสานที่เหมาะสมกับการสานผลิตภัณฑ์แต่ละชนิด แต่ละรูปแบบและที่สำคัญคือการสานขึ้นรูปจนสำเร็จเป็นผลิตภัณฑ์เครื่องจักสานไม้ไผ่ที่นำไปประโยชน์ใช้สอยตามที่ต้องการ งานหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่ จึงยังคงเป็นงานหัตถกรรมพื้นบ้านที่ยังคงมีการสืบทอดต่อกันมา นับจากอดีตกาลจนถึงปัจจุบัน ...อ่านเพิ่มเติม
ปราชญ์ภูมิปัญญาบ้านป่าก่อ นายดอก ปู่เงิน
ประวัตินายดอก ปู่เงิน ปัจจุบันอายุ 80 ปี อยู่บ้านเลขที่ 1/1 หมู่ 10 ต.ตะเคียนปม อ.ทุ่งหัวช้าง จ.ลำพูน นายดอก ปู่เงิน เดิมทีเป็นชาวบ้านหมู่บ้านห้วยไร่ ได้มาพบรักแต่งงานกับนางคำเอ้ย ปู่เงิน (ปัจจุบันได้เสียชีวิตแล้ว) ชาวบ้านป่าก่อ มีบุตรธิดา 4 คน ประกอบด้วย 1.นายคำ ปู่เงิน อายุ 58 ปี อาชีพเกษตรกร อยู่บ้านเลขที่ 35 หมู่10 ต.ตะเคียนปม อ.ทุ่งหัวช้าง จ.ลำพูน สมรสแล้วมีบุตรธิดา 2 คน 2.นางผัด ตาอินทร์ อายุ 54 ปี อาชีพอาชีพรับจ้าง สมรสแล้ว(ปัจุบันสามีเสียชีวิต) มีบุตรธิดา 2 คน 3. นายเสาร์ ปู่เงิน อายุ 49 ปี อาชีพเกษตรกรและรับจ้างทั่วไปอยู่บ้านเลขที่99/1หมู่10 มีบุตรธิดา 3 คน 4.นางสมศรี สมร่าง อายุ 46 ปี อาชีพรับราชการครู สถานภาพสมรสมีบุตรธิดา1 คน โดยปัจจุบันนายดอก ปู่เงินได้รับการดูแลเป็นอย่างดีจากบุตรหลานที่อยู่ในชุมชนและนายดอกยังเป็นผู้มีจิตสาธารณะอยู่เสมอ มักจะกวาดถนนสาธารณะให้สะอาดอยู่เป็นประจำ และมีความถนัดในเรื่องของงานจักสาร การทำไม้กวาดดอกหญ้า ไม่กวาดทางมะพร้าวที่มีฝีมือมากคนหนึ่งในหมู่บ้าน ...อ่านเพิ่มเติม
การทำฮอร์โมนไข่
การทำฮอร์โมนไข่
ไข่ไก่ ถือได้ว่าเป็นแหล่งโปรตีนที่มีประโยชน์ต่อคนและพืช โดยเฉพาะกับพืช เรียกได้ว่าเป็นปุ๋ยชั้นดีให้แก่พืชผัก สำหรับการทำฮอร์โมนไข่ เป็นการนำไข่มาหมักด้วยจุลินทรีย์เพื่อให้เกิดกระบวนการย่อยสลาย เติมน้ำตาลทรายแดงเพื่อให้เป็นอาหารของจุลินทรีย์และป้องกันการเน่าเสีย ธาตุอาหารที่อยู่ในฮอร์โมนไข่ไปใช้ในการเร่งการเจริญเติบโตอีกทั้งฮอร์โมนไข่ยังช่วยในการเร่งดอกเร่งผลอีกด้วย ...อ่านเพิ่มเติม
เกษตรพื้นบ้านกับผักท้องถิ่น
“ผักพื้นบ้าน” ประจำท้องถิ่นไทย รู้ให้จริง กินให้เป็น
"ผักพื้นบ้าน" หลายคนคงนึกถึงต้นตำลึงที่ขึ้นตามรั้วบ้าน หรือพวกผักสวนครัวที่ปลูกเอาไว้กินเองภายในบ้าน แต่รู้หรือไม่ว่าผักพื้นบ้านยังมีอีกมากมายหลายชนิดซึ่งสามารถนำไปประกอบอาหารให้รสชาติถูกปาก และเต็มไปด้วยประโยชน์มากมาย ถือเป็นอีกหนึ่งทางเลือกนอกจากผักใบเขียวทั่วไปที่เราคุ้นชินกัน
ความหมายของผักพื้นบ้านก็คือ พืชพรรณที่สามารถพบเจอได้ในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง โดยมีปัจจัยทั้งด้านภูมิประเทศและภูมิอากาศที่ช่วยในการเจริญเติบโตของผักพื้นบ้านแต่ละชนิด เช่น สวน ไร่ นา หรือสถานที่ใกล้ตัวอย่างตำลึงริมรั้วบ้าน หรือกะเพราในสวน โดยผักพื้นบ้านจะมีลักษณะและชื่อเรียกที่ต่างกันขึ้นอยู่กับท้องถิ่นนั้น ๆ ... อ่านเพิ่มเติม
ไม้กวาดทางมะพร้าว
ไม้กวาดทางมะพร้าว หมู่ 6 บ้านทุ่ง
การทำไม้กวาดทางมะพร้าว หมู่ 6 บ้านทุ่ง ตำบลเหมืองง่า จังหวัดลำพูน เริ่มจากวิทยากร นายตัง อภิวัฒนสกุล เป็นผู้ทำไม้กวาดทางมะพร้าวจำหน่ายเพื่อเลี้ยงชีพและเลี้ยงครอบครัว กศน.ตำบลเหมืองง่า ได้เห็นว่าไม้กวาดทางมะพร้าวที่นายตัง เป็นผู้ทำนั้น มีความแข็งแรงทนทาน สามารถใช้งานได้นานกว่าที่ซื้อตามท้องตลาด และชาวบ้านทุ่งตำบลเหมืองง่า มีความต้องการที่เรียนรู้ และต้องการสืบทอดภูมิปัญญา จึงได้จัดทำกิจกรรมโครงการฝึกอาชีพระยะสั้น การทำไม้กวาดทางมะพร้าว จำนวน 6 ชั่วโมง ...อ่านเพิ่มเติม
ผ้าทอกี่เอวบ้านหนองผำ
“ผ้าทอกี่เอว”ภูมิปัญญาชาวปกาเกอะญอ หลายๆ ท่านอาจจะยังไม่รู้จักผ้าทอชนิดนี้ งั้นเรามาทำความรู้จักไปพร้อมๆกันเลย...^^“ผ้าทอกี่เอว” เป็นผ้าฝ้ายทอมือที่มีความปราณีต สวยงาม มีสีสันและรูปแบบการทอที่เป็นเอกลักษณเฉพาะตัวแห่งเดียวในโลก...เป็นภูมิปัญญาของชาวปกาเกอะญอที่สืบทอดมายาวนานกว่าร้อยปี มีลักษณะการทอผ้าที่ใช้“กี่เอว”ซึ่งเป็นกี่ทอผ้าที่มีขนาดกะทัดรัดสามารถเคลื่อนย้ายหรือพกพาไปสะดวก กลุ่มปกาเกอะญอทอผ้ากี่เอวบ้านหนองผำ ต.ทุ่งหัวช้าง อ.ทุ่งหัวช้าง จ.ลำพูน เป็นกลุ่มที่ยังอนุรักษ์และยึดแนววิถีการทอผ้ากี่เอวแบบโบราณที่สืบทอดต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่น เรียกได้ว่าเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านอย่างแท้จริง....อ่านรายละเอียดเพิ่มเติม
ผ้าย้อมดิน ถิ่นครูบา ผ้าย้อมดิน ถิ่นครูบา เป็นผลิตภัณฑ์ชุมชนของตำบลป่าไผ่ ซึ่งในสมัยโบราณ ได้มีการนำดินชนิดหนึ...
